کتاب از بهمن تا بهمن اثر عبدالحسین ایمانی انتشارات خیزران

مجموعه پنج‌جلدی «پهلوی‌ها از نگاه امروز» روایتی تحلیلی و مسئله‌محور از تاریخ معاصر ایران، حدفاصل کودتای ۱۲۹۹ تا انقلاب ۱۳۵۷ است. این اثر، حکومت پهلوی را نه صرفاً در قالب روایتی خطی، بلکه به‌عنوان یک «پروژه سیاسی و تاریخی» بررسی می‌کند که با تکیه بر تمرکز قدرت و نوسازی اداری شکل گرفت، اما به دلیل ضعف ساختاری در توسعه سیاسی و سرکوب مستمر منتقدان، بحران‌های بنیادینی را درون خود پرورش داد که به فروپاشی آن انجامید. جلد چهارم این مجموعه، نخستین بخش از بررسی تفصیلی دوران سلطنت محمدرضاشاه است که تحولات پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا آستانه انفجار انقلابی در سال ۱۳۵۶ را در بر می‌گیرد و هم‌زمان به آسیب‌شناسی ساختار قدرت و طیف‌های مختلف اپوزیسیون (ملی‌گرایان، چپ‌گرایان و اسلام‌گرایان) می‌پردازد. کتاب با تشریح گذار شاه به اقتدارگرایی فردی، تأسیس ساواک و استقرار نظام دوحزبی فرمایشی آغاز می‌شود و تأثیر فشارهای دولت کندی برای اصلاحات را بررسی می‌کند. در ادامه، تقابل گفتمان «انقلاب سفید» از سوی حکومت با «نهضت اسلامی» به رهبری آیت‌الله خمینی در قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ به‌عنوان یک نقطه عطف تاریخی و عامل ایجاد شکافی عمیق تحلیل می‌شود. فصول بعدی به تناقض بزرگ دهه چهل و پنجاه می‌پردازد؛ جایی که توسعه اقتصادی چشمگیر در کنار انسداد کامل سیاسی، به ظهور مبارزات مسلحانه و تقویت گفتمان ضدسلطنت انجامید. افزایش بی‌سابقه درآمدهای نفتی، جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای شاه و خطای استراتژیک تأسیس حزب واحد رستاخیز در سال ۱۳۵۳، در کنار تأثیر فضای باز سیاسی در سال ۱۳۵۶، زمینه‌هایی هستند که این جلد به‌عنوان ریشه‌های آغاز اعتراضات سراسری معرفی می‌کند.